Hiệu Constant: Niềm vui với nghiệp viết

By Lê Thị Hiệu

(VOV5) - Trong số gần 900 tác phẩm tham dự giải thưởng toàn quốc về thông tin đối ngoại lần thứ 3, 2016, có một trường hợp khá đặc biệt: Đó là một nữ tác giả người Việt ở nước ngoài, làm cộng tác viên cho các báo chí trong nước, đã dành giải khuyến khích thể loại báo in; cũng như, là dịch giả của chính cuốn sách mà tác giả của nó đoạt giải nhì thể loại sách của cuộc thi này. 

http://vovworld.vn/vi-VN/nguoi-viet-muon-phuong/hieu-constant-niem-vui-voi-nghiep-viet-547802.vov

More...

“Nhà báo chân chính thì thời đại nào cũng gặp nguy hiểm”

By Lê Thị Hiệu

Trong những ngày tháng 6 này, khi những trận cầu nóng bỏng của mùa EURO 2016 đang khởi tranh, chúng tôi đã gặp và trò chuyện với nhà văn, dịch giả, nhà báo Hiệu Constant, người đã có thời gian sống và làm việc gần 20 năm trên đất Pháp; một trong những cầu nối giữa văn hóa Pháp và Việt. Chị đã dành thời gian trả lời phỏng vấn của TTXVN xung quanh chủ đề báo chí và ngày 21/6.

More...

Chuyện “bóng banh” với nhà văn Hiệu Constant

By Lê Thị Hiệu

- Phải thừa nhận rằng Pháp đang đứng trước một tình thế khá nhạy cảm. Tình trạng khẩn cấp vẫn đang được áp dụng để đối mặt với nạn khủng bố, và vấn đề chống khủng bố theo tôi đã trở thành toàn cầu. Kể từ khi Pháp thành lập nhà nước Dân chủ, lãnh đạo quốc gia này không dễ. Bởi một mặt, nước Pháp nổi tiếng là tiên phong trong nhiều lĩnh vực khoa học văn hóa nghệ thuật, nhưng thực tế cho thấy vẫn còn rất nhiều người khá bảo thủ, tức họ cứ muốn gắn bó sâu sắc với truyền thống, ít chịu cởi mở. Cứ có điều gì mới là họ khó chấp nhận, lâu rồi thành thói quen phản kháng trước mỗi điều luật thay đổi nào của chính phủ, dẫu chưa biết rõ lợi thiệt như thế nào...

More...

Paris hoài cảm

By Lê Thị Hiệu

 


Thơ LQS tặng Hiệu
Paris hoài cảm

                       Tặng Hiệu.

Chắt cả chiều nay làm hương sả

sông Sen dâng nước mắt lên chầu!

Anh mang tháng sáu vào thương nhớ

mong ngày mưa thuận để làm ngâu!

Mời em đắm xuống - Hồn anh đó!

thả hết mình ra với nước non...

cỏ cây lên sắc nghe rạo rực

lũ cuốn rừng xanh phía thượng nguồn!

Anh nghe đâu đó côn trùng vọng

cơn vui nghẹn gánh gái tang bồng!

Lạc quê cá quẫy trong hồ lạ

mượn mảnh mây trời nhớ không không!...

Em ơi còn đó sương màu mật

một dòng sông nhỏ chảy quanh quanh!...

Ta như đang có mà không có

lửa cháy tàn tro bụi riêng mình.

         Paris 6-2010

Quảng Bá 8-2010

More...

Paris chiều

By Lê Thị Hiệu

 


(Một đoạn kè sông Seine)

Paris chiều

(Thơ HMT tặng H.)


Anh đi từ Á sang Âu

Mòn vẹt gót giầy ngàn dặm

Chân tấy sưng cuộc khám phá tinh cầu

Bỗng choáng ngợp một Paris hoa lệ

Đỉnh cao Ép phen vẫn thế

Nhà thờ Đức bà vẫn như thuở Hugo

Sông Seine vẫn đắm đuối như xưa

Vườn Luxembourg nơi Cozette vẫn chờ Mariut

Nhưng có một Paris khác

Chỉ dành tặng riêng anh

Một sáng hè vàng rắc nắng lung linh

Trên những vòm xanh những lâu đài trầm mặc

Em đưa anh về mái trường xưa em học

Sorbonne cổ kính thâm nghiêm

Em từ cô gái đồng chiêm

Áo khăn gửi lại bén duyên xứ người

Mười năm biền biệt góc trời

Tưởng em lẫn giữa biển người Paris

Ngờ đâu vẫn nét duyên quê

Em viên ngọc Việt Ba lê xứ người

Phố Albert chỉ một thôi

Và Paris chỉ một người không quên.

P 205 19 - 19Bis Albert quận 13 Paris

19 tháng sáu 2010

HMT

Một bức tượng trong vườn Luxembourg

More...

“Đừng tặng hoa cho em chỉ riêng 8/3”

By Lê Thị Hiệu

 

Bài đăng trên báo Đất Việt ngày mùng 8 tháng 3
Do Lý Hải Yến thực hiện
Hiệu Constant là một dịch giả hiện đang sống tại Pháp. Công việc của chị là dịch sách văn học Pháp cho một số NXB trong nước. Chị đã có gần 20 đầu sách xuất bản trong những năm gần đây. Chị chia sẻ một chút cảm xúc với Đất Việt khi được đề nghị hỏi về "ngày 8/3 với  phụ nữ Việt xa xứ".

Ở Pháp chị đón nhận ngày 8/3 như thế nào?

Cũng có người biết đấy là ngày dành riêng cho phái đẹp cũng có người không. Nhìn chung phụ nữ Pháp  không thích ngày này họ phản đối vì nam nữ bình quyền mà...(cười). Riêng tôi tôi vẫn nhớ những cảm xúc ngọt ngào của ngày này khi còn ở Việt Nam. Còn ở Pháp thì... nhập gia phải tùy tục thôi.

Vậy ông xã có tặng quà cho chị?

Anh chỉ tặng quà vào Tết Noel và ngày Valentine sinh nhật. Thực ra từ lâu rồi tôi không thích được tặng hoa cho lắm đó là điều tôi ảnh hưởng từ mẹ chồng tôi - một phụ nữ đôn hậu sống ở miền Nam nước Pháp.

More...

Tỏ tình ở Việt Nam xây mộng nơi quê chồng

By Lê Thị Hiệu

 (Thứ Tư 27/02/2008 - 10:44 AM)
Báo Thế giới và Việt Nam bởi Đông Minh

Thật ngẫu nhiên khi tôi được làm quen với hai người phụ nữ Việt hiện đang sống ở hai đất nước khác nhau nhưng đều có một đáp số chung: đó là họ đã tìm được hạnh phúc đích thực của mình. Họ với tình yêu "thuyền theo lái..." với những đứa con đẹp như tranh vẽ nói tiếng Việt nhoay nhoáy dù sinh ra và lớn lên ở mãi trời Âu xa xôi đã đem lại cho tôi một cảm giác thật ấm áp khi ngày xuân về miên man với ý nghĩ đời người đàn bà "mười hai bến nước"...

Dịch sách để dạy con nói tiếng Việt


Chị Hiệu cùng chồng và các con

Khi tôi nhắc đến tên của chị với một người bạn làm trong nghành xuất bản bạn tôi nói ngay: "Hiệu Constant à? Tôi đã nghe tiếng chị ấy từ mấy năm nay". Chị sang Pháp định cư cùng chồng và các con cách đây gần 10 năm và chỉ sau mấy năm sống ở Paris hoa lệ chị bắt đầu đến với một cái nghề không hề định trước: dịch giả. Cặm cụi trên những trang sách Hiệu dịch bất cứ khi nào chị thấy nhớ về quê hương dịch để hiểu thêm văn hóa của nước Pháp và sử dụng chính những bản dịch đó để dạy con học tiếng Việt. Những đầu sách từ nguyên bản tiếng Pháp lần lượt được in bằng tiếng Việt tại Việt Nam với tên dịch giả Hiệu Constant lần lượt ra đời (Constant là họ của ông xã - Claude Constant) đến nay cũng có đến gần 10 đầu sách. Thực ra thì ngay từ hồi học cấp 3 chị đã rất mê văn học Pháp và ước ao ngày nào đó có thể đọc được những tác phẩm từ nguyên gốc. Chị quyết định học ngôn ngữ và văn hóa Pháp rồi cũng tình cờ chị quen biết anh Claude và nên duyên sau nhiều năm hai người "thư đi - tin lại": chị ở Việt Nam còn anh lúc đó đang làm cho một công ty ở Malaysia. Tỏ tình cưới và sinh con trai đầu lòng đều ở Việt Nam mãi năm 1998 anh chị mới đưa nhau về Pháp.

"Làm mẹ của "công dân ngoại quốc" có gì khó khăn?". Hiệu như trầm xuống trả lời: - Nhiều khó khăn chứ. Nếu một người mẹ bình thường chỉ việc dạy con thì với những người như chị phải vừa học văn hóa của "nước họ" rồi mới có thể dạy con từ những điều mình biết. Ý thức được rằng thật khó có thể dạy con hiểu được truyền thống văn hóa của nước Pháp anh chị đã thường xuyên về thăm ông bà nội nhiều hơn và "mẹ chồng chị chính là người truyền cho các cháu sự hiểu biết về những giá trị truyền thống". Luôn tự hào mình là người Việt chị đã dạy các con ý thức về văn hóa của đất nước Việt Nam. Dạy con nói tiếng mẹ đẻ dạy con qua các ngày lễ văn hóa đặc biệt là Tết năm nào chị cũng làm Tết cho các con. Mẹ chồng chị giờ rất tự hào với những đứa cháu nói cả hai thứ tiếng Pháp - Việt thành thạo chẳng bù cho những ngày đầu tiên bà tỏ ra phản đối khi cô con dâu cứ nói tiếng Việt với cậu cháu đích tôn của bà.

...Hôm rồi trở về Việt Nam để làm việc với một số nhà xuất bản cho những bản dịch mới Hiệu trở về nhà vào đúng ngày Tết dương lịch. Chị vô cùng hạnh phúc khi biết chồng và hai con đã dành cả buổi tối để trang hoàng nhà cửa đón năm mới và chờ mẹ trở về. "Hai đứa như lớn hẳn lên em ạ" - từ Paris chị "chat" với tôi không giấu được niềm hạnh phúc. Bên tình yêu của chồng con chị đã nguôi ngoai nỗi nhớ quê hương và nếu có nhớ thì nó sẽ được thể hiện qua ngôn ngữ trong những tác phẩm mà chị chọn dịch ra tiếng Việt. Khác hẳn với cái Tết đầu tiên ở Pháp khi xem chương trình cầu truyền hình giao thừa trên VTV4 vào khoảng 6h tối ở Paris chị cứ ngồi khóc khiến con chị ngơ ngác rồi chạy lại ôm lấy mẹ dỗ dành như dỗ em bé: "mẹ ơi mẹ đừng khóc nữa"...


Nữ tiến sĩ và tình yêu không đáy

Gia đình Doanh nhân Phan Bích Thiện

Tình yêu không đáy là tập thơ gồm 34 bài thơ của chị Phan Bích Thiện - một doanh nhân và là Chủ tịch Hội phụ nữ Việt Nam tại Hungary. Giờ đây đã là vợ và là mẹ của hai cô con gái xinh như búp bê nhưng có thể nói tình yêu của chị với anh chồng Hungary lại là một câu chuyện tình đầy ngẫu hứng. Mùa hè năm ấy khi đang học năm cuối Đại học ở Mátxcơva Thiện trở về Việt Nam trước khi về chị mời các bạn cùng lớp một câu "lấy lệ": "Ai đi du lịch Việt Nam mời ghé qua nhà tôi". Ai dè khi Thiện về đến Việt Nam mấy hôm thì thấy anh chàng người Hungary cùng lớp "lù lù" xuất hiện ở cửa nhà. Và đó là mùa hè mà hai người sẽ không bao giờ quên vì chính tại Hà Nội anh đã tỏ tình với chị chỉ vì "Việt Nam đáng yêu quá". Trở lại Nga mấy năm sau họ cưới nhau và tiếp tục học thêm để lấy bằng Tiến sĩ kinh tế. Tốt nghiệp chị theo chồng về Hungary bắt đầu gây dựng sự nghiệp riêng. Hiện giờ chị là chủ nhân của Tòa lâu đài Frield tại thành phố Simontornya - địa chỉ xếp thứ 21/100 khách sạn tốt nhất Hungary theo bình chọn của Hiệp hội Du lịch Hungary dù khách sạn này mới chỉ hoạt động hơn 2 năm.

Gia đình chị là một gia đình "đa văn hóa" - khi bố chồng là người Hungary mẹ là người Nga chị là người Việt Nam và các con chị - tất nhiên - nửa Việt nửa Hung. Khi hai cô bé 8 và 5 tuổi đi cùng với mẹ nhiều người đã ngạc nhiên thấy chúng nói tiếng Việt "rất Hà Nội" rồi thỉnh thoảng lại thì thầm với nhau bằng tiếng Hung. Còn "ngôn ngữ chung" của hai vợ chồng chị là tiếng Nga tất nhiên chị cũng biết nói tiếng Hungary để hòa nhập vào cuộc sống ở quê chồng. "Mới đầu chưa biết nói tiếng Hung tôi buồn lắm lại chẳng có bạn bè nữa" - chị tâm sự.

Với một cuộc hôn nhân "không biên giới" như anh chị "có lẽ các con tôi là lãi nhất - Thiện nói vui - vì hàng năm vào các dịp lễ Tết gia đình tôi đều tổ chức kỷ niệm cả ngày lễ Việt Nam và ngày lễ Hungary. Chúng được tiếp nhận những nét tinh hoa của cả hai nền văn hóa". Và chồng chị luôn tôn trọng động viên để chị vươn lên trong xã hội Hungary. "Vậy mà vẫn không tránh khỏi những phút thấy chống chếnh quá". Đó là những khi thấy nhớ về Việt Nam nhớ Hà Nội là khi cô sinh viên giỏi toán ngày nào tìm đến những vần thơ dù chị đã xuất bản tập Tình yêu không đáy và vẫn sẽ tiếp tục viết... n

 

Chuyện tình bao giờ cũng là đề tài hấp dẫn. Nhưng khi ngồi nghe nhân vật của mình kể lại những khoảnh khắc đẹp như tiểu thuyết của họ với ánh mắt lấp lánh niềm tin tôi bỗng tự nhủ: hạnh phúc là có thật tình yêu dù không có một cái nền là sự tương đồng về văn hóa nhưng bằng sự cảm thông và luôn cố gắng "nhập gia tùy tục" những người con gái Việt Nam đã thực sự xây được mộng đẹp trên xứ người. Điều đó vào ngày đầu xuân xua đi những u ám ở một xứ nào đó nơi nhiều người con gái Việt Nam vẫn đang bị đối xử như những người ở nhờ vô thời hạn mà báo chí đã nhắc đến nhiều gần đây...


More...

Quảng bá văn học Việt Nam ra tiếng Pháp

By Lê Thị Hiệu

-->
Quảng bá văn học Việt Nam ra tiếng Pháp: Điều chủ yếu vẫn là thiếu dịch giả (19/01/2010)
 
Sinh sống ở Paris tham gia dịch thuật văn học Pháp ra tiếng Việt mấy năm trở lại đây Hiệu Constant còn được biết tới với tư cách làm đại diện văn học Pháp trong việc liên hệ với các đối tác Việt Nam. Chúng tôi đã có cuộc trò chuyện thú vị với chị xung quanh vấn đề dịch thuật.
 
Trên báo chí trong nước gần đây có ý kiến cho rằng Việt Nam chưa có nhiều sách hay truyện hay để mà chọn dịch. Ý kiến của chị như thế nào?

- Về sách văn học chẳng hạn báo chí trong nước người ta cũng có nhắc đến những nước châu Á được phương Tây chú ý như Trung Quốc Nhật Bản hay Hàn Quốc... nhưng thực tế trên giá sách của các hiệu sách Pháp sách dịch từ tiếng của các nước này cũng còn rất khiêm tốn mặc dù có nhỉnh hơn so với sách Việt. Sách trong nước của các tác giả Việt vẫn ra đều đặn và không phải là không có những tác phẩm đáng được dịch ra tiếng nước ngoài. Tôi luôn tự đặt cho mình những câu hỏi tại sao trong các hiệu sách tại Pháp lại vắng bóng những tác phẩm văn học của Việt Nam mặc dù Việt Nam cũng đã có những tác phẩm khi xuất hiện được bạn đọc Pháp chú ý như “Mảnh đất lắm người nhiều ma” của Nguyễn Khắc Trường “Nỗi buồn chiến tranh” của Bảo Ninh “Phố lính” của Chu Lai... Ở Pháp khi những tác phẩm được tái bản rồi lại được xuất bản trong bộ sách bỏ túi thì đó thực sự là một vinh quang của tác giả. Trong thư viện quốc gia Pháp bạn có thể tìm thấy những tác phẩm của Việt Nam được viết hay dịch từ hồi đầu thế kỷ XX những bản viết tay có từ thời văn hoá Chàm... Chúng ta cũng dễ dàng tìm thấy những tác phẩm trước đây của Tô Hoài - “Dế mèn phiêu lưu ký” được G. Boudarel dịch năm 1963 “Truyện Tây Bắc” “Ba bà cháu” năm 1958... Rồi Nguyễn Du với Kim Vân Kiều do Nguyễn Văn Vĩnh dịch Tuyển tập truyện ngắn của Thạch Lam “Ngõ cụt” của Nguyễn Công Hoan do G. Boudarel dịch năm 1963 và nhiều tuyển tập truyện khác...

Vậy theo chị tại sao càng ngày lại càng có ít sách dịch từ tiếng Việt Nam được bày bán trên giá sách của hiệu sách Pháp ?

- Theo tôi điều chủ yếu là thiếu dịch giả. Chúng ta chưa có được một đội ngũ các dịch giả tâm huyết và được đào tạo có bài bản cho việc này. Có điều kiện tiếp xúc nhiều với các NXB Pháp tôi được biết họ luôn sẵn sàng in các tác phẩm văn học của Việt Nam chỉ có điều lượng bản dịch được đưa đến quá ít ỏi.

Vài năm trước đây khi chỉ mới bước vào con đường dịch thuật từ tiếng Pháp ra tiếng Việt chị nói chỉ chọn những tác phẩm được giải văn học lớn của Pháp như Goncourt Renaudot...  kết quả của việc đó thế nào ?

- Những tác phẩm ấy không phải bao giờ cũng dễ bán hay thu hút độc giả mặc dù với tư cách dịch giả tôi vẫn muốn đầu tư nhiều hơn cho những cuốn sách như vậy. Khi làm công việc giới thiệu sách và đại diện văn học cho một số Nhà xuất bản Pháp và một số công ty phát hành sách trong nước cái nhìn của tôi đã thay đổi. Có những sách hợp với thị hiếu bạn đọc Pháp nhưng chưa chắc đã phù hợp với bạn đọc trong nước và ngược lại. Tôi không đồng ý với ý kiến của một đại diện nhà xuất bản Việt Nam cho rằng chỉ cần dịch tóm lược và trích đoạn một số tác phẩm để giới thiệu. Đã dịch nên chọn kỹ và dịch toàn bộ tác phẩm nhất định phải có sự hiệu đính của một người giỏi văn chương và ngôn ngữ của thứ tiếng được dịch. Tác phẩm đầu tiên có thể hơi khó khăn nhưng nếu bạn đọc ưa chuộng thì từ cuốn thứ hai trở đi mọi chuyện sẽ trở nên dễ dàng hơn nhiều. Tác phẩm được chọn dịch không nhất thiết phải thật “kinh điển” hay phải của những tác giả “cây đa cây đề” trong làng văn học. Chính những nhà phát hành sách của chúng ta đôi khi cũng gặp nhiều khó khăn khi phát hành những cuốn sách dịch được cho là tuyệt tác chỉ vì chúng không hợp thị hiếu với bạn đọc Việt Nam. Với bạn đọc nước ngoài cũng tồn tại những điều tương tự. Tôi đã từng có những buổi làm việc với các NXB Pháp họ muốn có những tác phẩm để hiểu rõ hiểu sâu về đời sống thực tại của con người đất nước và xã hội Việt Nam sự phát triển về kinh tế ý thức sự lưu giữ truyền thống sự tiếp cận với những công nghệ hiện đại...
 
Những khó khăn như chị vừa nói là dịch giả của chúng ta không nhiều ?

Không nhiều nhưng không phải là không có. Chúng ta nên tận dụng những nhà văn trí thức Việt kiều bởi họ là những người thấu hiểu tâm tư thị hiếu của những người bản xứ. Tôi cũng biết có những cô bác Việt kiều dù không nhiều rất giỏi tiếng Pháp và đam mê văn chương Việt Nam nhưng chúng ta chưa khai thác hết. Tôi cũng biết có nhiều người Pháp giỏi văn chương và giỏi tiếng Việt. Họ muốn làm việc để cho ra đời những tác phẩm được dịch từ tiếng Việt cũng đa phần là vì họ yêu Việt Nam muốn tìm hiểu văn hoá Việt chứ không thuần tuý vì tiền.
Mở rộng ra nhà nước các cơ quan văn hoá hay các nơi có tâm huyết muốn tài trợ cho việc “xuất khẩu văn học Việt” thì nên tìm cách hỗ trợ tạo điều kiện cho các dịch giả và các đơn vị phát hành sách như giới thiệu sách để dịch hay thậm chí trợ giúp một phần cho các nhà xuất bản nước ngoài (ví dụ như trợ giúp về tiền tác quyền cho tác giả) để xuất bản sách tại các nước của họ. Đây là cách thức mà Bộ văn hoá Pháp hay một số các nước khác đã làm.

Thanh Giang
Bài đăng trên http://www.daidoanket.vn/

More...

Con ong Việt cần mẫn trên cánh đồng văn học Pháp

By Lê Thị Hiệu

Theo chồng sang Pháp sống Hiệu Constant trở thành một dịch giả văn học có tiếng. Trong vòng 5 năm qua chị đã dịch hơn một chục cuốn sách văn học và các thể loại khác được các NXB trong nước xuất bản.

 

Chị cũng đã hoàn thành cuốn tiểu thuyết đầu tay của mình*. Điều đó thật phi thường đối với một phụ nữ sống nơi đất khách quê người và phải nuôi hai con nhỏ.

Sống nơi đất khách quê người những lúc buồn và rảnh rỗi Hiệu Constant giải khuây bằng những cuốn sách tiếng Pháp. Đọc rồi thấy đam mê và dịch sang tiếng Việt. Chỉ trong vòng 5 năm trở lại đây Hiệu Constant đã trở thành một dịch giả văn học trẻ được các độc giả yêu văn học Pháp mến chuộng.

10 năm qua Hiệu Constant (ảnh) sống ở Pháp cùng chồng và hai con nhỏ - kết quả của mối tình đầy lãng mạn giữa hai con người từ hai đất nước khác nhau yêu nhau tình cờ trong lần anh Claude tới Việt Nam du lịch. Khi ấy anh không nói được tiếng Việt còn chị đang là sinh viên học tiếng Pháp.

More...

Không phải mọi tác phẩm được dịch đều có tiếng vang

By Lê Thị Hiệu

(Theo Tiền Phong )

 

TP - Nhanh nhẹn nhiều ý tưởng Hiệu Constant gây ấn tượng "có lửa". Đến nay chị đã dịch từ tiếng Pháp sang tiếng Việt 12 cuốn tiểu thuyết chị còn in nhiều truyện ngắn và hiện đang viết tiểu thuyết.

Không phải mọi tác phẩm được dịch đều có tiếng vang
Dịch giả Hiệu Constant
Tên thời con gái là Lê Thị Hiệu sinh năm 1971 tại Thường Tín Hà Tây học Đại học Tổng hợp Hà Nội khoa Tiếng Pháp chị kết hôn với anh Claude Constant - một kỹ sư cầu đường người Pháp và theo chồng sang định cư tại Paris hơn 10 năm nay.

Nhân dịp Hiệu Constant về Việt Nam chúng tôi đã có cuộc trao đổi với chị.

Đời sống dịch giả và nhà văn người Việt bên Pháp ra sao thưa chị?

Tôi có may mắn được quen biết một số nhà văn và dịch giả gốc Việt và qua báo chí được biết thêm về cuộc sống của một số nhà văn và dịch giả nổi tiếng gốc Việt hiện đang sinh sống tại Pháp. Nói thêm số này cực ít nếu so với số lượng nhà văn đến từ các nước láng giềng của chúng ta.

More...